Türkiye'nin yeni vergi mukimlerine sunduğu 20 yıllık yurt dışı gelir vergisi istisnasının yanında daha az konuşulan ikinci bir avantaj var: rejimden yararlanan kişilere istisna süresi içinde miras yoluyla intikal eden mallarda veraset vergisi oranı %1 olarak uygulanıyor. Büyük bir aile serveti, yabancı şirket hisseleri veya farklı ülkelerde gayrimenkulleri bulunan kişiler için bu oran taşınma kararının önemli parçalarından biri olabilir.
Buradaki kritik ayrım şu: Türkiye'de bütün miraslar artık %1 oranında vergilenmiyor. Özel oran yalnızca Gelir Vergisi Kanununun mükerrer 20/D maddesinden yararlanan kişilere ve yalnızca istisna için öngörülen süre içinde gerçekleşen veraset intikallerine uygulanıyor.
Yeni kural tam olarak ne söylüyor?
7582 sayılı Kanun, Veraset ve İntikal Vergisi Kanununun 16. maddesine özel bir hüküm ekledi. Buna göre, mükerrer 20/D kapsamında gelir vergisi istisnasından yararlananlara, 20 yıllık istisna süresi içinde veraset yoluyla mal intikal ederse vergi oranı %1 uygulanıyor.
Kural 4 Haziran 2026 tarihinde yürürlüğe girdi. Aynı Kanunla getirilen 20/D rejimi ise şartları sağlayan ve 1 Ocak 2026 tarihinden itibaren Türkiye'de yerleşmiş sayılan gerçek kişilere uygulanabiliyor.
Mesele yalnızca mirasın ne zaman açıldığı değil. Mirasçının o tarihte 20/D rejiminden fiilen yararlanıyor olması da gerekiyor.
%1 oranından kimler yararlanabilir?
Önce 20/D rejimine girilmesi gerekir. Ana hatlarıyla kişinin:
- Türkiye'de yerleşmiş sayılması,
- yerleştiği yıldan önceki üç takvim yılına ilişkin ikametgah ve gelir vergisi mükellefiyeti şartlarını sağlaması,
- süresi içinde başvurarak İstisna Belgesi alması,
- mirasın açıldığı tarihte istisna süresinin devam ediyor olması
gerekir.
Vatandaşlık tek başına belirleyici değildir. Yabancı uyruklu kişiler ile şartları sağlayarak Türkiye'ye dönen Türk vatandaşları rejimden yararlanabilir. Ayrıntılı uygunluk şartlarını 20 yıllık gelir vergisi istisnası rehberimizde ele aldık.
%1 oran hangi intikallere uygulanıyor?
Kanun, “veraset yoluyla mal intikali” ifadesini kullanıyor. Dolayısıyla özel oran, ölüm nedeniyle mirasçıya geçen ve Türkiye'de veraset ve intikal vergisinin konusuna giren mallar bakımından önem taşıyor. Banka hesapları, şirket hisseleri, yatırım portföyleri, gayrimenkuller, alacaklar ve diğer haklar somut olayın özelliklerine göre değerlendirilir.
%1, vergi oranıdır. Beyanname, değerleme, istisna tutarları, borç ve masrafların indirimi ile ödeme takvimi gibi diğer Veraset ve İntikal Vergisi Kanunu kuralları ayrıca incelenir. Yeni hüküm bu işlemlerin tamamını ortadan kaldıran bir muafiyet getirmiyor.
Bağışlar bu kapsama giriyor mu?
Kanun metni özel oranı açıkça veraset yoluyla gerçekleşen intikale bağlıyor. Sağlar arası bağışlar, bedelsiz hisse devirleri ve diğer ivazsız kazandırmalar için aynı %1 oranı öngörülmüş değil. Miras planını ölümden önce yapılan bağışlarla uygulamak isteyen ailelerin bu ayrımı özellikle dikkate alması gerekir.
Bir aile şirketindeki hisselerin sağken çocuklara devri ile aynı hisselerin miras yoluyla geçmesi aynı vergi sonucunu doğurmayabilir. İşlem sırası, değerleme ve yabancı ülkedeki vergiler birlikte modellenmelidir.
Normal veraset tarifesine göre farkı ne?
Türkiye'de veraset yoluyla intikaller için normal tarife 2026 yılında %1'den başlayıp matrah dilimlerine göre %10'a kadar çıkıyor. 20/D yararlanıcıları için getirilen özel hüküm ise istisna süresi içindeki uygun veraset intikalinde oranı %1 olarak sabitliyor.
Bu fark özellikle yüksek değerli portföy, şirket hissesi ve gayrimenkul miraslarında anlamlı hale gelebilir. Yine de yalnızca oranları karşılaştırmak yeterli değildir. Vergi matrahı, uygulanabilir istisnalar, varlıkların değeri ve başka ülkelerde ödenecek vergiler toplam sonuca etki eder.
Yurt dışındaki miras için Türkiye'de vergi doğar mı?
Bu sorunun cevabı yalnızca varlığın bulunduğu yere bakılarak verilemez. Veraset ve intikal vergisinin kapsamı değerlendirilirken mirasçının ve miras bırakanın vatandaşlığı ve ikametgahı, malın Türkiye'de veya yurt dışında bulunması ve ilgili yabancı ülkenin kuralları birlikte incelenir.
Türkiye'deki %1 oran, başka bir ülkenin estate tax veya inheritance tax talebini ortadan kaldırmaz. Aynı mirasın iki ülkede vergilendirilebildiği durumlarda mahsup, anlaşma ve iç hukuk imkanları ayrıca araştırılmalıdır.
Taşınmadan önce hangi konular netleştirilmeli?
- Türkiye vergi mukimliği hangi tarihte başlayacak?
- 20/D başvurusu hangi takvimde yapılacak?
- Ailede beklenen bir miras veya devam eden tereke süreci var mı?
- Şirket hisseleri, trust yapıları, vakıflar ve ortak hesaplar hangi ülkede bulunuyor?
- Mevcut ülke çıkışı estate tax, deemed disposition veya benzeri bir vergi doğuruyor mu?
- Vasiyetname ve miras sözleşmeleri Türk hukuku ile uyumlu mu?
- Türkiye'de beyanname ve değerleme için hangi belgeler gerekecek?
Bu sorular taşınmadan sonra da çözülebilir, fakat zamanlama seçenekleri daralabilir. Özellikle devam eden bir tereke süreci veya yakın tarihli şirket devri varsa vergi mukimliği başlamadan önce iki ülke tarafının aynı dosyada incelenmesi daha güvenlidir.
Sık sorulan sorular
Oran her miras için otomatik olarak %1 mi?
Hayır. Mirasçının 20/D istisnasından yararlanması ve mirasın 20 yıllık istisna süresi içinde açılması gerekir. Ayrıca intikal Türkiye'de veraset ve intikal vergisinin kapsamına girmelidir.
Miras bırakanın Türkiye'de yaşaması gerekiyor mu?
Kanundaki özel oran mirasçının 20/D statüsüne bağlanmıştır. Bununla birlikte miras bırakanın vatandaşlığı ve ikametgahı, varlığın bulunduğu yer ve yabancı ülke kuralları verginin kapsamını ve toplam yükü etkiler.
20/D belgesi sonradan iptal edilirse ne olur?
Rejimin şartlarının taşınmadığı veya kaybedildiği tespit edilirse gelir vergisi istisnası ve buna bağlı veraset avantajı bakımından tarhiyat riski doğabilir. Başvuru dosyasının ve önceki üç yılın belgeli şekilde hazırlanması bu nedenle önemlidir.
Resmi kaynaklar
7582 sayılı Kanun, GVK mükerrer 20/D istisnasından yararlanan kişilere istisna süresi içinde miras yoluyla intikal eden mallarda veraset vergisi oranını %1 olarak belirliyor. Bu bir genel veraset vergisi indirimi veya bağış istisnası değil.
Bu yazıyı LP Legal adına Selahattin Hakan Yıldırım hazırladı. Somut durumunuz için bize ulaşabilirsiniz.
Bu yazı 20 Ağustos 2026 itibarıyla genel bilgi niteliğindedir. Hukuki veya vergisel danışmanlık değildir ve avukat-müvekkil ilişkisi doğurmaz.